خبرگزاری میراث فرهنگی ـ گروه میراث فرهنگی ـ تعدادی کاسه از دوره ساسانیان که هم اکنون در موزه باستانشناسی و مردمشناسی دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا نگهداری میشود از شهر نیپور عراق به دستآمده است. در سالهای 224 تا 651 میلادی بخش عمدهای از خاورمیانه تحت تاثیر امپراتوری ساسانی بوده است. از این دوره، کاسههایی به دست آمده که روی آن متنهای آرامی به چشم میخورد که بر اساس تحقیقات انجام گرفته مشخص شد در این متنها لیست بلندی از شیاطین، ارواح و چیزهای شیطانی نام برده شدهاست.
محققین دانشگاه پنسیلوانیای معتقدند این کار به منظور در امان نگهداشتن صاحبان اشیا از آسیب رساندن شیاطین انجام میگرفت. سازندگان ساسانی این ظروف همچنین در مواردی برای تاثیر بیشتر نقش شیاطین را در حال غرق شدن، در وسط این کاسهها کشیدهاند.
در برخی موارد نیز به صورت مشخص نام خانواده سفارش دهنده کاسه و یا مشکلات خاص آنها روی کاسه درج میشد. به عنوان مثال عبارتی که از روی یکی از کاسههای به دست آمده چنین است: «از نفرین کارمند و کارفرما که دستمزد را به سرقت برده و از نفرین برادران که دادگرانه و صادقانه در میان خود تقسیم نمیکنند و از نفرین تمام مردمانی که به نام شیاطین به تو نفرین میکنند.»
بر اساس تحقیقات انجام گرفته در سالهای پس از ساسانیان نیز استفاده و به کارگیری این کاسهها رواج داشته است. این کاسهها بیشتر به وسیله پیروان دینهای مختلف اعم از زرتشتیان، یهودیان، مسیحیان، منداییان، مسلمانان و حتی گروههای الحادی استفاده میشد. در بیشتر مواقع نیز غالبا یک کاسه به تنهایی شامل نام شیاطین دینهای مختلف بوده است. به نظر می رسد که دارنده کاسه میخواسته تا از شر تمام امور شیطانی ممکن در امان باشد.
مورانی یکی از کارشناسان موزه باستانشناسی و مردمشناسی دانشگاه پنسیلوانیادر مورد این کاسهها چنین گفته است: «متون این کاسهها جامعهای را نشان میدهد که در آن مردمانی از مذاهب مختلف شانه به شانه یکدیگر زندگی میکردند و عقاید زیادی را در محدوده باورهای عمومی با یکدیگر مشترک بودند که الزاما به وسیله رهبران آن مذاهب پذیرفته شده نبود.»
وی میگوید: «البته این تاثیر همواره مثبت نبوده است چرا که گاه خدایان یک گروه تبدیل به شیاطین گروه دیگر میشدند. ولی به هر حال این آثار باستانی نشان میدهند که این گروهها تا چه میزان در مورد باورهای یکدیگر آگاه بودند.»
ساسانیان خاندان شاهنشاهی ایرانی هستند که از سال 224 تا 651 میلادی بر ایران فرمانروایی کردند؛ بنیان این شاهنشاهی یکپارچه را اردشیر بنا کرد.
شاهان ساسانی که ریشهشان از استان پارس بود، بر پهنه بزرگی از آسیای غربی چیرگی یافتند. گستره فرمانروایی این شاهان باعث شده تا کشور ایران برای نخستین بار پس از هخامنشیان، یکپارچه ساخته و زیر فرمان تنها یک دولت شاهنشاهی آورده شود. پایتخت ایران در این دوره، شهر تیسفون در نزدیکی بغداد که آن زمان نام روستایی کوچک در نزدیکی تیسفون بوده، در عراق امروزی بود. نام «ساسانیان» از «ساسان» گرفته شده، که اردشیر از نوادگان اوست.
